Konuyu Oyla:
  • Derecelendirme: 5/5 - 1 oy
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Heykel ve Tatvanlı Karadenizliler
#1

N. Ferhat Sağnıç'ın Kaleminden

TC Başbakanı Kars’ta gördüğü sanat eseri olan bir heykel için "Ucube" dediği için bir anda ülkenin gündemi değişti; Sanatçıların sesi gür çıkmasına rağmen ülkenin Başbakanı’na güç yetiremediler. Ve sonuçta o heykel yıkıldı.

Çocukluk anılarımızda kalan Tatvan’ın tek heykeli nin başına böylesi bir olay mı geldi bilmiyorum. Ancak Tatvan’ın tek heykeli olan denizcilik heykeli yerinden kaldırılmış bir depoya atılmıştı. Bu Tatvanlının kendi geçmişini unutturma eylemiydi.

Heykelin kısa tarihini yazar Atilla Algun'dan dinleyelim. "Tatvan’da bakkal çalıştıran Ruşen adında Azeri bir heykeltıraş barınacak bir yer karşılığında bu heykeli yapmıştı. Daha sonra bu Azeri bakkal/ heykeltıraş Rus casusu diye adı çıkar ve kayıplara karışır yıl 1948’" (Van gölünün gemileri. Tatvan’dan Bodrum’a yelkenlinin peşinden bir yaşam sayfa 30 )

Atilla Algun’ dan öğrendiğimize göre heykel 1948 yılında Denizcilik otelinin bahçesine konur . Van gölü’ nün uzak kıyılarına bakan heykel, her Tatvan lının hafızasında yer etmiş heykelin kaldırılmasıyla çocukluğumuzun anılarına saygısızlık edilmişti. Yeni kuşak bilmeyebilir ama biz 78 kuşağı Tatvanlılar için; Tatvan bir özlemdir, bir sevdadır. Sevdanın diğer adı Tatvan’dır Tatvan’ lılar için.

Tatvan 1935 yılında 20 hane olarak sürgün edilen Karadenizli ailelerin yerleşmesi ile ve Tatvan İran demir yolunun göl bağlantısı için Tatvan da yapılan denizcilik işletmesinin kurulmasıyla bölgede cazip hale gelmiş ve sürekli gelişme göstermiştir. Ekonomik ve sosyal açıdan çevre il ve ilçelerden hep birkaç adım ileride olmuştur. İpek yolunun Tatvan dan geçmesi, bölge illerle olan bağlantı yollarının üzerinde olması da Tatvan’a ayrıca bir önem kazandırmaktadır.

Konumuz olan heykele geri dönelim.

Türk metropollerine yerleşmiş Yaklaşık 40 arkadaş, her yıl farklı şehirlerde buluşur, iki günü beraber geçiririz . Bu buluşmaların birinde Tatvan da ki heykeli için ilk adım atıldı. Ve bir yıl gibi kısa sürede heykeltıraş Şiyar Epözdemir’ in yaptığı orijinalinin tıpkısı olan heykel eski yerinden az bir farkla 30 hazirandan Türk metropollerine yerleşmiş bir çok Tatvanlının katılımıyla duygusal bir törenle yerine konuldu.

Bu heykel: Biz 78 kuşağı Tatvan gençliğini; Kürdü, Türkü, Lazı, Çerkezi , Dadaşı bir araya getirmiş ortak bir değerde buluşturmuştu.

Ateşin ve güneşin çocukları, sürgünlerden gelen, zulüm altında omuz omuza direnen, kah kavga eden ,kah dost olan 78 kuşağı ortak bir değerde buluşup, ortak bir çalışmayla çocukluğumuzun vaz geçilmez anısı Kaptan Heykelini hak ettiği yere konulması tarihe önemli bir not olarak düşüldüğünü düşünüyorum.

Tatvan’da Sürgün Bir Halk Karadenizliler

Tatvan Doğu'nun en güzel şehri demek Tatvan’ ı tarif etmeye yetmez. Bence dünyanın en güzel şehirlerinden biridir.

Tatvan sömürgecilerin elinde tutsak olmasaydı, bu gün turizmin en gözde şehri olurdu. Tatvan’ı kucağına alan Taşlıtepe dağı. Tanrıların dağı gibi tepeden bakan Nemrut,üstünde karın eksik olmadığı aşkların dağı Süphan sanki Tatvan’a selam verirmişçesine bakıyor. Süphan içinde ihanetin ve aşkın direnişin ve yenilginin tüm acısını içinde barındıran mağrur Süphan bazen sisler arasında, bazen güneşin ışıkları altında hep Van gölüne düşürür gölgesini.

10 kilometreyi aşan sahil şeridi ile Tatvan Van gölüne sıfır. Nüfusu 100 binin üstünde büyükçe bir ilçe.

Tatvan’ın tarihi aslında pek bilinmez Tıpkı Cumhuriyet tarihi gibi masa üstünde yazılan bir tarihi var. Hatta Tatvan ın Ruslardan "kurtuluş" gününü bile icat edip son yıllarda Tatvanlının gündemine sokuldu. Ancak her Tatvanlı bilir ki ne böyle bir kurtuluş günü var, nede böyle bir savaş. Ee birisi herkese bir kurtuluş günü lazım demiş. böylesi bir gün masa başında icat edilmiş.

Tatvan’ın tarihi;1935 te Lazların 20 ailenin sürgün edilip Tatvan’a yerleşmesi ile başlar. Eyer Tatvan’ın tarihi yazılacaksa, geçmişine gidilecekse bence Lazların Tatvan a gelişleri baz alınmalıdır.

Tatvan ve Karadenizliler

Açıkça, mertçe yazmak gerekirse Tatvan'ı Tatvan yapan Sürgün Lazlardır. Tatvan’a geldiklerinde kendi kültürleri ile geldiler. Kürd kültürüne dahil olmadılarsa da; biz onlardan, onlar bizden bir çok şey öğrendik. Tatvan tarihinde Kürdlerle Lazların sadece bir kez kavgaları olmuş ve kısa sürede barışıp kardeşmişçesine günümüze kadar birlikte yaşamayı becerebilmişlerdir.

Düşünün iki farklı halk, iki farklı kültür, iki farklı refleks bir asır’a yakın birlikte yaşamayı, kavgasız, gürültüsüz yaşamayı bilmişler. Kimse kimsenin yaşam tarzına, kültürüne dokunmamış. Babalarımız dost olmuşlar ve bize de dostluklarını miras bırakmışlar. Ve hala 3. Kuşak laz dostlarımızla bir bahçenin aynı gülü olarak yaşamayı sürdürebiliyoruz.

Lazlar; Kürdçeyi, Kürdler Lazcayı öğrenmediler. Çarpık Türkçe ve Kürdçe karışımı bir dille anlaşmayı bildiler.

Laz dostlarımızın Tatvan a emekleri çok.

Biz her yerde Kürdüz ve Tatvanlıyız. Lazlar Tatvan da Laz İstanbul veya batı şehirlerinde Kürd olarak bilindiler. Hatta Lazlar bu konuda sıkıntı yaşasalar bile gururla Tatvanlı olduklarını söylerler. Bizde onların Tatvanlı olmalarından hep gurur duyduk.

Tatvanlı olmak;

Başta da söylediğim gibi Tatvan cumhuriyetle birlikte büyüyen bir ilçedir. Buraya çevre il ve ilçelerden, köylerden insanlar gelip yerleşmiş ve bir müddet sonra Tatvanlı olmuşlardır. Tatvan’ın yerlisi yoktur, yabancısı da yoktur. Burada işin özeti bu. Kürdler batıya, Lazlar Doğuya mantığı içersinde Lazlar Doğu'nun bir çok kasabasına sürgüne gönderildiler. İki halkı bir arada asimile etmek ve gerekirse bir birlerine kırdırtmak olan bu proje; Tatvan özelinde tutmamış, aksine mazlum Kürd halkının sefaletini gören Lazlar Kürdlerin ulusal kurtuluşunda bir nefer gibi çalışmışlar. bir çok Karadenizli Kürd ulusal mücadelesinde Kürdlerin yanında yer almış. İşkencede bize bir tokat atıldıysa Lazlara iki tokat atılırdı. Buradaki TC in proje si iki mazlum halk tarafından boşa çıkartılmış, daha sonrada böylesi sürgünler yaşanmadığı da bilinmektedir.

Bir heykel üzerinden bir araya gelen 78'liler kuşağı umarım çok daha önemli projler üzerinde de bir araya gelirler.

Denizcilik Heykeli 78 Kuşağı Tatvanlılara hayırlı olsun.
802forum41_admin_imza_tn.jpg
802_imza.png
Cevapla


Hızlı Menü:


Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi